Í nútímasamfélagi búa margir við mikla streitu, hraða og sífellda örvun frá tækni og upplýsingaflæði. Því hefur áhugi á einföldum leiðum til að efla andlega vellíðan aukist á síðustu árum. Ein slík leið eru svokölluð skógarböð, sem fela í sér að dvelja meðvitað í náttúrunni og njóta hennar með öllum skilningarvitum. Uppruni hugmyndarinnar er oft tengdur japönsku hugtakinu shinrin-yoku, sem má þýða sem „að baða sig í skógarlofti“. Skógarböð snúast ekki um líkamsrækt eða langar gönguferðir heldur um að hægja á sér, finna tengingu við náttúruna og leyfa umhverfinu að hafa jákvæð áhrif á líkama og huga.
Á síðustu árum hefur áhugi á svokölluðum skógarböðum aukist víða um heim. Hugtakið vísar til þess að dvelja meðvitað í skógi eða annarri náttúru, hægja á sér og beina athyglinni að skynjuninni: hljóðum, lykt, birtu, litum, lofti og snertingu.
Fyrir marga felst þessi upplifun í rólegri göngu, að setjast niður í kyrrð, eða jafnvel að snerta tré og finna fyrir tengingu við umhverfið. Þótt þetta kunni að hljóma einfalt benda rannsóknir til þess að samvera við náttúruna geti haft raunverulega jákvæð áhrif á andlega líðan, sérstaklega hvað varðar streitu, kvíða og depurð (Kotera o.fl., 2022; Siah o.fl., 2023).
Skógarböð eru ekki fyrst og fremst líkamsrækt eða afrek. Markmiðið er heldur ekki að komast sem lengst eða hraðast, heldur að vera til staðar í náttúrunni af athygli og nærveru. Í nútímasamfélagi, þar sem margir verja stórum hluta dagsins fyrir framan skjái og undir stöðugu álagi, getur slík iðkun verið einföld og aðgengileg leið til að endurheimta jafnvægi. Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin hefur bent á að græn svæði geti stutt geðheilsu með sálrænni slökun, streituminnkun og auknum tækifærum til hreyfingar og félagslegra tengsla (World Health Organization Regional Office for Europe [WHO Europe], 2021).
Hugtakið skógarbað varð til í Japan á níunda áratug síðustu aldar og hefur síðan vakið athygli vísindamanna um allan heim. Rannsóknir benda til þess að tími í náttúrunni geti haft margvísleg jákvæð áhrif á bæði líkamlega og andlega heilsu. Þegar fólk dvelur í skógum eða öðrum náttúrulegum svæðum lækkar oft streitustig þess, blóðþrýstingur minnkar og hjartsláttur verður rólegri. Á sama tíma eykst tilfinning fyrir slökun og innri ró (Park o.fl., 2010).
Ein af ástæðunum fyrir þessum áhrifum er sú að náttúran veitir hvíld frá áreiti dagslegs lífs. Borgarumhverfi einkennist gjarnan af hávaða, umferð, skjám og stöðugum kröfum um athygli. Náttúran býður hins vegar upp á umhverfi sem vekur athygli á mildan hátt og gerir heilanum kleift að jafna sig. Kaplan og Kaplan (1989) kölluðu þetta „endurheimt athyglinnar“ (Attention Restoration Theory). Samkvæmt þeirri kenningu hjálpar náttúran fólki að endurnýja andlega orku og bæta einbeitingu.
Margir sem stunda skógarböð lýsa einnig aukinni núvitund. Með því að hlusta á fuglasöng, finna ilm af mold og barrtrjám eða snerta trjábörk færist athyglin að augnablikinu sem nú er. Slík meðvitund getur dregið úr áhyggjum af fortíð og framtíð og stuðlað að meiri andlegri vellíðan. Rannsóknir hafa sýnt að regluleg dvöl í náttúru getur dregið úr einkennum kvíða, þunglyndis og streitu (Twohig-Bennett & Jones, 2018).
Áhugavert er að í skógarböðum er stundum hvatt til þess að fólk snerti tré eða jafnvel faðmi þau. Þó að vísindin hafi ekki sérstaklega sýnt fram á að tréfaðmlög ein og sér hafi sérstök líffræðileg áhrif, upplifa margir aukna tengingu við náttúruna með slíkri athöfn. Snerting við náttúruleg efni, eins og trjábörk eða mosa, getur aukið skynjun á nærveru og ró. Fyrir suma verður tréð tákn um stöðugleika, styrk og tengsl við stærri heild, sem getur verið uppspretta hugarróar og innblásturs.
Rannsóknir benda einnig til þess að regluleg dvöl í skógi geti haft jákvæð áhrif á ónæmiskerfið. Tré gefa frá sér náttúruleg efni sem kallast plöntuvarnarefni eða phytoncides. Talið er að innöndun þessara efna geti haft jákvæð áhrif á starfsemi ákveðinna ónæmisfrumna í líkamanum (Li, 2010). Þótt frekari rannsókna sé þörf benda niðurstöður til þess að tengsl manns og náttúru geti haft áhrif sem ná lengra en eingöngu til andlegrar líðanar.
Samantektir á rannsóknum gefa til kynna að skógarböð og önnur markviss náttúrudvöl geti dregið úr einkennum kvíða og þunglyndis til skamms tíma og bætt almenna líðan (Kotera o.fl., 2022; Siah o.fl., 2023). Í nýlegri yfirlitsrannsókn og safngreiningu kom fram að þátttakendur sýndu marktæka minnkun á kvíða- og depurðareinkennum eftir skógarböð, þótt höfundar taki jafnframt fram að gæði gagnanna séu misjöfn og að frekari rannsóknir séu nauðsynlegar (Siah o.fl., 2023). Önnur stór samantekt sýndi svipaða niðurstöðu: náttúrutengdar íhlutanir, þar á meðal skógarböð, tengdust bættri sálrænni vellíðan og minni neikvæðum tilfinningum (Kotera o.fl., 2022). Þetta þýðir ekki að náttúran leysi af hólmi faglega geðheilbrigðisþjónustu, heldur að hún geti verið gagnleg viðbót sem styður við daglega sjálfsumönnun og heilsueflingu.
Íslendingar búa við einstaka náttúru sem býður upp á fjölmörg tækifæri til skógarbaða. Skógræktarsvæði eins og Heiðmörk, Hallormsstaðaskógur og Kjarnaskógur eru kjörin fyrir rólega dvöl þar sem fólk getur notið kyrrðar og tengingar við náttúruna. Hins vegar þarf ekki stóran skóg til að njóta ávinningsins. Jafnvel stutt heimsókn í grænt svæði eða gönguferð meðal trjáa getur haft jákvæð áhrif á líðan.
Hvers vegna gæti þetta virkað?
Ein skýring er sú að náttúran hjálpi heilanum að hvílast frá stöðugu áreiti. Í borgarumhverfi þurfum við oft að beina athygli með viljastýrðum hætti, en í skógi getur athyglin fengið að mýkjast og flæða frjálsar. Aðrir þættir geta einnig skipt máli, svo sem hreyfing, ferskt loft, minni hávaði og upplifun af öryggi og víðáttu (WHO Europe, 2021). Sumir finna líka fyrir sérstakri ró við að snerta tré eða halla sér upp að stofni. Slík snerting er ekki töfralausn, en hún getur hjálpað fólki að jarðtengjast, hægja á öndun og beina athyglinni að líkamanum og augnablikinu. Fyrir marga er það einmitt þessi rólega, skynræna nálgun sem gerir skógarböð svo nærandi, og sú upplifun samræmist niðurstöðum rannsókna um aukna sálræna vellíðan eftir dvöl í náttúru (Kotera o.fl., 2022; Siah o.fl., 2023).
Það þarf hvorki stóran skóg né flókinn búnað til að njóta góðs af náttúrunni. Fyrir suma dugar regluleg ganga í grænu svæði, fyrir aðra skiptir meira máli að finna stað þar sem hægt er að sitja í kyrrð án truflana. Gott getur verið að leggja símann til hliðar, ganga hægar en venjulega og gefa sér tíma til að taka eftir smáatriðum: hreyfingu laufblaða, fuglahljóði, lykt af mold eða birtubrigðum milli trjánna. Ef fólki finnst notalegt að leggja hönd á trjábol eða standa kyrrt við tré er það einföld leið til að efla líkamsvitund og nærveru. Mikilvægast er að nálgast upplifunina án pressu; skógarbað er ekki verkefni sem þarf að „standa sig“ í, heldur stund til að leyfa líkama og huga að róast, sem er í samræmi við ráðleggingar og niðurstöður um jákvæð áhrif reglulegrar náttúrudvalar á geðheilsu (WHO Europe, 2021; Siah o.fl., 2023).
Í heimi þar sem margir glíma við álag, hraða og sífellda örvun getur náttúran boðið upp á mótvægi. Skógarböð minna okkur á að andleg næring felst ekki alltaf í flóknum úrræðum; stundum byrjar hún á því að stíga út, draga andann djúpt og gefa sér svigrúm til að vera. Fyrir almenning er helsti lærdómurinn sá að regluleg og meðvituð samvera við náttúruna getur verið einföld, ódýr og aðgengileg leið til að hlúa að andlegri heilsu (Kotera o.fl., 2022; WHO Europe, 2021). Bestur árangur fæst líklega þegar slík samvera verður hluti af daglegu eða vikulegu lífi, samhliða öðrum stoðum heilsu eins og svefni, hreyfingu, félagslegum stuðningi og, þegar þörf er á, faglegri aðstoð.
Niðurstaðan er sú að skógarböð eru einföld og aðgengileg leið til að efla andlega heilsu. Með því að gefa sér tíma til að hægja á sér, tengjast náttúrunni og njóta augnabliksins getur fólk fundið meiri ró, dregið úr streitu og aukið almenna vellíðan. Í heimi þar sem margir upplifa álag og hraða getur náttúran orðið mikilvæg uppspretta jafnvægis, styrks og endurnýjunar.
Eylíf heilsuvörurnar
innihalda hrein íslensk gæðahráefni og eru þau í aðalhlutverki í vörunum. Engin aukaefni eru í vörunum og við styrkjum blöndurnar með ýmsum vítamínum til að innihaldið nýtist sem best. Hráefnin koma frá sjálfbærum auðlindum Íslands. Eylíf heilsuvörurnar eru framleiddar á Grenivík með GMP gæðastaðli.
Active JOINTS er sérhönnuð blanda sem inniheldur íslensk næringarefni einnig með margra ára rannsóknir að baki með kalsíum, magnesíum og D-vítamín sem sýna fram á góð áhrif fyrir liði, bein og tennur.
Stronger BONES inniheldur uppbyggjandi næringarefni með margra ára rannsóknir að baki sem sýna fram á virkni fyrir beinauppbyggingu. Þau eru m.a. kalsíum, mangan, C og D-vítamín. Því er svo við að bæta að í báðum þessum vörum eru íslenskir kalkþörungar hafa leitt í ljós skv. rannsóknum að þeir vinna að því að styrkja beinin, eru bólguhamlandi og vinna gegn beinþynningu. Íslensku kalkþörungarnir eru svo magnaðir að þeir innihalda 74 stein- og snefilefni frá náttúrunnar hendi. Hægt er að skoða þá nánar hér.Smoother SKIN & HAIR inniheldur íslensk hráefni ss. kollagen sem er unnið úr þorskroði, ásamt astaxanthin (smáþörungar). GeoSilica kísillinn og góð blöanda af vítamín og steinefnum sem eru nærandi og rakagefandi og hafa sannað ágæti sitt fyrir húð, hár og neglur. Góð reynsla er komin á notkun Smoother SKIN & HAIR frá Eylíf og má lesa þær hér á síðunni.
Happier GUTS örvar meltingarstarfsemi og nærir þarmaflóruna. Happier GUTS inniheldur fjögur íslensk gæðahráefni s.s. kítósan, kalkþörunga, kísil frá GeoSilica og fjallagrös. Öll þessi efni hafa staðfesta verkun með rannsóknum og við styrkjum blönduna með meltingarensímum, C vítamíni og snefilefnunum sinki, króm og joði.
Stronger LIVER styrkir lifrarstarfsemina og nærir þarmaflóruna. Stronger LIVER inniheldur einnig fjögur íslensk gæðahráefni s.s. kítósan, kalkþörunga, kísil frá GeoSilica og ætihvönn sem hefur verið notuð við meltingatruflunum frá örófi alda. Við styrkjum blönduna með kólín, mjólkurþistli og C vítamíni, sem einnig hafa þekkt áhrif til hins betra á meltinguna. Kólín hefur samþykkta heilsufullyrðingu frá Evrópsku matvælaöryggisstofnunni (EFSA) um að stuðla að eðlilegri starfsemi lifrar.
Heimildir
Kaplan, R., & Kaplan, S. (1989). The experience of nature: A psychological perspective. Cambridge University Press.
Kotera, Y., Richardson, M., & Sheffield, D. (2022). Effects of Shinrin-Yoku (forest bathing) and nature therapy on mental health: A systematic review and meta-analysis. International Journal of Mental Health and Addiction, 20, 337–361. https://doi.org/10.1007/s11469-020-00363-4
Li, Q. (2010). Effect of forest bathing trips on human immune function. Environmental Health and Preventive Medicine, 15(1), 9–17. https://doi.org/10.1007/s12199-008-0068-3
Park, B. J., Tsunetsugu, Y., Kasetani, T., Kagawa, T., & Miyazaki, Y. (2010). The physiological effects of Shinrin-yoku (taking in the forest atmosphere or forest bathing): Evidence from field experiments in 24 forests across Japan. Environmental Health and Preventive Medicine, 15(1), 18–26. https://doi.org/10.1007/s12199-009-0086-9
Siah, C. J. R., Goh, Y. S., Lee, J., Poon, S. N., Ow Yong, J. Q. Y., & Tam, W.-S. (2023). The effects of forest bathing on psychological well-being: A systematic review and meta-analysis. International Journal of Mental Health Nursing, 32(4), 1038–1054. https://doi.org/10.1111/inm.13131
Twohig-Bennett, C., & Jones, A. (2018). The health benefits of the great outdoors: A systematic review and meta-analysis of greenspace exposure and health outcomes. Environmental Research, 166, 628–637. https://doi.org/10.1016/j.envres.2018.06.030
World Health Organization Regional Office for Europe. (2021). Green and blue spaces and mental health: New evidence and perspectives for action. WHO. https://www.who.int/europe/publications/i/item/9789289055666
Íslensk fæðubótarefni úr hreinum íslenskum hráefnum frá sjálfbærum auðlindum.
Íslendingar búa við einstaka náttúru sem býður upp á fjölmörg tækifæri til skógarbaða. Skógræktarsvæði eins og Heiðmörk, Hallormsstaðaskógur og Kjarnaskógur eru kjörin fyrir rólega dvöl þar sem fólk getur notið kyrrðar og tengingar við náttúruna. Hins vegar þarf ekki stóran skóg til að njóta ávinningsins. Jafnvel stutt heimsókn í grænt svæði eða gönguferð meðal trjáa getur haft jákvæð áhrif á líðan.
Í heimi þar sem margir glíma við álag, hraða og sífellda örvun getur náttúran boðið upp á mótvægi. Skógarböð minna okkur á að andleg næring felst ekki alltaf í flóknum úrræðum; stundum byrjar hún á því að stíga út, draga andann djúpt og gefa sér svigrúm til að vera. Fyrir almenning er helsti lærdómurinn sá að regluleg og meðvituð samvera við náttúruna getur verið einföld, ódýr og aðgengileg leið til að hlúa að andlegri heilsu (Kotera o.fl., 2022; WHO Europe, 2021). Bestur árangur fæst líklega þegar slík samvera verður hluti af daglegu eða vikulegu lífi, samhliða öðrum stoðum heilsu eins og svefni, hreyfingu, félagslegum stuðningi og, þegar þörf er á, faglegri aðstoð.
