Efnaskiptaheilsa, lykill að vellíðan og langlífi
Efnaskiptaheilsa er eitt mikilvægasta, en jafnframt vanmetnasta, hugtakið þegar kemur að heilsu og lífsgæðum. Hún snýst ekki aðeins um líkamsþyngd eða blóðsykur, heldur um hvernig líkaminn nýtir og stjórnar orku, hormónum og næringarefnum. Góð efnaskiptaheilsa tengist minni líkum á hjarta- og æðasjúkdómum, sykursýki af tegund 2, ákveðnum krabbameinum og jafnvel betri andlegri heilsu.
Hvað er efnaskiptaheilsa?
Efnaskiptaheilsa vísar til þess hvernig líkaminn stjórnar helstu efnaskiptaþáttum, svo sem blóðsykri, blóðfitu, blóðþrýstingi og líkamsfitu. Einstaklingur með góða efnaskiptaheilsu er yfirleitt með eðlilegan blóðsykur, jafnvægi í blóðfitu (HDL og LDL kólesteról), heilbrigðan blóðþrýsting og góða insúlínnæmi (Sung et al., 2015).
Það er mikilvægt að átta sig á því að fólk getur verið grannvaxið en samt haft skerta efnaskiptaheilsu, og á sama tíma geta einstaklingar með hærri líkamsþyngd verið efnaskiptaheilbrigðir. Því segir vogin ein og sér ekki alla söguna.
Insúlín og blóðsykur, hjartað í efnaskiptum
Insúlín er hormón sem gegnir lykilhlutverki í efnaskiptaheilsu. Það hjálpar frumum líkamans að taka upp glúkósa (sykur) úr blóðinu og nota hann sem orkugjafa. Þegar frumur verða ónæmar fyrir insúlíni, svokölluð insúlínónæmi, hækkar blóðsykur og líkaminn þarf að framleiða meira insúlín til að halda jafnvægi (DeFronzo & Ferrannini, 2015).
Langvarandi insúlínónæmi er undanfari sykursýki af tegund 2 og tengist aukinni bólgu, fitusöfnun í kviðarholi og truflun á hormónajafnvægi. Þess vegna er stöðugur blóðsykur ein mikilvægasta undirstaða góðrar efnaskiptaheilsu.
Hlutverk mataræðis
Mataræði hefur gríðarleg áhrif á efnaskiptaheilsu. Fæði sem er ríkt af trefjum, grænmeti, ávöxtum, heilkorni, hollri fitu og próteini stuðlar að betri blóðsykurstjórnun og insúlínnæmi (Mozaffarian et al., 2018). Aftur á móti getur mikil neysla á sykruðum drykkjum, unnum matvælum og hreinsuðum kolvetnum aukið líkur á efnaskiptatruflunum.
Prótein hjálpar til við að viðhalda vöðvamassa, sem er mikilvægur fyrir efnaskipti, þar sem vöðvar nota meiri orku en fituvefur. Holl fita, svo sem omega-3 fitusýrur, getur dregið úr bólgum og bætt blóðfitugildi.
Hreyfing og vöðvamassi
Regluleg hreyfing er ein öflugasta leiðin til að bæta efnaskiptaheilsu. Bæði þolþjálfun og styrktarþjálfun bæta insúlínnæmi og hjálpa líkamanum að nýta glúkósa á skilvirkari hátt (Booth et al., 2017). Sérstaklega hefur styrktarþjálfun jákvæð áhrif þar sem hún eykur vöðvamassa, sem aftur hækkar grunnorkubrennslu líkamans.
Jafnvel hófleg hreyfing, eins og dagleg ganga, getur haft marktæk áhrif á efnaskiptaheilsu þegar hún er stunduð reglulega.
Svefn, streita og hormónajafnvægi
Svefn og streitustjórnun skipta einnig miklu máli. Skortur á svefni hefur verið tengdur auknu insúlínónæmi, meiri hungurtilfinningu og truflun á hormónum sem stýra matarlyst (Spiegel et al., 2009). Langvarandi streita eykur losun kortisóls, sem getur stuðlað að fitusöfnun, sérstaklega á kviðsvæði.
Góð efnaskiptaheilsa snýst því ekki aðeins um mataræði og hreyfingu, heldur einnig um lífsstíl í heild sinni.
Af hverju skiptir efnaskiptaheilsa máli?
Rannsóknir sýna að skert efnaskiptaheilsa tengist aukinni dánartíðni, jafnvel hjá einstaklingum sem eru ekki of þungir (Wildman et al., 2008). Með því að leggja áherslu á efnaskiptaheilsu frekar en einungis þyngdartap er hægt að nálgast heilsu á heildrænni og sjálfbærari hátt.
Niðurstaða
Efnaskiptaheilsa er grunnstoð góðrar heilsu og langlífis. Hún mótast af samspili mataræðis, hreyfingar, svefns, streitu og erfða. Með litlum, stöðugum breytingum á daglegum venjum er hægt að bæta efnaskiptaheilsu verulega og draga úr líkum á lífsstílstengdum sjúkdómum. Á endanum snýst efnaskiptaheilsa ekki um fullkomnun, heldur jafnvægi.
Eylíf heilsuvörurnar innihalda hrein íslensk gæðahráefni og eru þau í aðalhlutverki í vörunum. Engin aukaefni eru í vörunum og við styrkjum blöndurnar með ýmsum vítamínum til að innihaldið nýtist sem best. Hráefnin koma frá sjálfbærum auðlindum Íslands. Eylíf heilsuvörurnar eru framleiddar á Grenivík með GMP gæðastaðli.
Active JOINTS er sérhönnuð blanda sem inniheldur íslensk næringarefni einnig með margra ára rannsóknir að baki með kalsíum, magnesíum og D-vítamín sem sýna fram á góð áhrif fyrir liði, bein og tennur.
Stronger BONES inniheldur uppbyggjandi næringarefni með margra ára rannsóknir að baki sem sýna fram á virkni fyrir beinauppbyggingu. Þau eru m.a. kalsíum, mangan, C og D-vítamín. Því er svo við að bæta að í báðum þessum vörum eru íslenskir kalkþörungar hafa leitt í ljós skv. rannsóknum að þeir vinna að því að styrkja beinin, eru bólguhamlandi og vinna gegn beinþynningu. Íslensku kalkþörungarnir eru svo magnaðir að þeir innihalda 74 stein- og snefilefni frá náttúrunnar hendi. Hægt er að skoða þá nánar
hér.
Smoother SKIN & HAIR frá Eylíf inniheldur íslensk hráefni ss. kollagen sem er unnið úr þorskroði, ásamt astaxanthin (smáþörungar). GeoSilica kísillinn og góð blöanda af vítamín og steinefnum sem eru nærandi og rakagefandi og hafa sannað ágæti sitt fyrir húð, hár og neglur.
Góð reynsla er komin á notkun Smoother SKIN & HAIR frá Eylíf og má lesa þær hér á
síðunni.
Happier GUTS örvar meltingarstarfsemi og nærir þarmaflóruna. Happier GUTS inniheldur fjögur íslensk gæðahráefni s.s. kítósan, kalkþörunga, kísil frá GeoSilica og fjallagrös. Öll þessi efni hafa staðfesta verkun með rannsóknum og við styrkjum blönduna með meltingarensímum, C vítamíni og snefilefnunum sinki, króm og joði.
Stronger LIVER styrkir lifrarstarfsemina og nærir þarmaflóruna. Stronger LIVER inniheldur einnig fjögur íslensk gæðahráefni s.s. kítósan, kalkþörunga, kísil frá GeoSilica og ætihvönn sem hefur verið notuð við meltingatruflunum frá örófi alda. Við styrkjum blönduna með kólín, mjólkurþistli og C vítamíni, sem einnig hafa þekkt áhrif til hins betra á meltinguna. Kólín hefur samþykkta heilsufullyrðingu frá Evrópsku matvælaöryggisstofnunni (EFSA) um að stuðla að eðlilegri starfsemi lifrar.
Heimildaskrá
Booth, F. W., Roberts, C. K., & Laye, M. J. (2017).
Lack of exercise is a major cause of chronic diseases. Comprehensive Physiology, 7(4), 1143–1211. https://doi.org/10.1002/cphy.c160025
DeFronzo, R. A., & Ferrannini, E. (2015).
Insulin resistance: A multifaceted syndrome responsible for NIDDM, obesity, hypertension, dyslipidemia, and atherosclerotic cardiovascular disease. Diabetes Care, 14(3), 173–194.
Mozaffarian, D., Rosenberg, I., & Uauy, R. (2018).
History of modern nutrition science—Implications for current research, dietary guidelines, and food policy. BMJ, 361, k2392.
https://doi.org/10.1136/bmj.k2392
Spiegel, K., Tasali, E., Leproult, R., & Van Cauter, E. (2009).
Effects of poor and short sleep on glucose metabolism and obesity risk. Nature Reviews Endocrinology, 5(5), 253–261.
Sung, K. C., Ryu, S., & Byrne, C. D. (2015).
Metabolically healthy obesity and risk of cardiovascular disease. International Journal of Obesity, 39(3), 388–395.
Wildman, R. P., et al. (2008).
The obese without cardiometabolic risk factor clustering and the normal weight with cardiometabolic risk factor clustering. Archives of Internal Medicine, 168(15), 1617–1624.
